Boekje open over molen Zuuk

Watermolen vijf eeuwen economische factor van belang

Eper historicus doet boekje open over monumentale kopermolen Zuuk

VELUWE- De geschiedenis van de Kopermolen in Zuuk staat centraal in het nieuwste boek van de Eper historicus Henri Slijkhuis. De molen, die nu niet meer in bedrijf is, kent een rijke historie en vormde ooit de bakermat voor de economische ontwikkeling op dit deel van de Veluwe. Slijkhuis bestempelt de watermolen als een belangrijk cultuurhistorisch monument in de gemeente Epe. Het prachtig geïllustreerde boek is te koop bij de regionale boekhandels en museum Hagedoorns Plaatse of te bestellen bij de Bekenstichting.

Schrijver Henri Slijkhuis is een liefhebber van cultuurhistorie en van beken. Van professie was hij chemisch technoloog en gespecialiseerd in milieu- en plattelandsproblematiek. Daarnaast is hij afgestudeerd in  sociaal-economische geschiedenis.  In al die hoedanigheden is hij nu actief voor de Bekenstichting. De kans om de geschiedenis van de Kopermolen in Zuuk in boekvorm uit te brengen greep hij met beide handen aan. Aanleiding vormde het provinciale project “Gemaakt in Gelderland” dat een regionale uitwerking kreeg in de tentoonstelling ‘Op kracht van stromend water ‘ in museum Hagendoorns Plaatse. “De kopermolen is eeuwenlang heel belangrijk geweest voor de economie in de regio en daar wilden we meer bekendheid aan geven,“ aldus de schrijver. “Mensen realiseren zich vaak niet dat we het eeuwenlang moesten hebben van water en wind om processen op gang te brengen. Op de Veluwe was het vooral waterkracht die het mogelijk maakte geld te verdienen met datgene waar op dat moment vraag naar was”.

De oorspronkelijk molen wordt in 1539 voor het eerst in de archieven genoemd en heeft sinds die tijd vele functies gehad. Het is wat Slijkhuis zo boeiend vindt, dat er in al die eeuwen volop wordt ingespeeld op veranderende omstandigheden. “Het is mooi om te zien hoe zo’n molen meebeweegt op het economisch getij. In het begin van de zeventiende eeuw verschuift de landbouw van de extensieve veehouderij naar de meer arbeidsintensieve akkerbouw. De hoeveelheid verbouwd graan in de omgeving van Zuuk neemt toe en het is dan ook logisch dat er graan wordt gemalen. In 1706 wordt het een papiermolen. Het zijn de hoogtijdagen van de Veluwse papierindustrie. Door de toegenomen Franse concurrentie komt de klad in deze activiteit. Dan wordt het een kopermolen. Dit bedrijf draait lange tijd uitzonderlijk goed door de grote vraag naar dunne koperplaat dat wordt gebruikt als rompbekleding in de scheepvaart. Het is een eeuw lang het belangrijkste bedrijf in Epe. Door de opkomst van ijzeren stoomschepen vermindert in de loop van de negentiende eeuw de vraag naar koper en zijn de dagen van de kopermolens geteld. Ook de Kopermolen in Zuuk is dat lot beschoren,” vertelt Slijkhuis.

Veranderingen

Nadien wordt het nogmaals een papiermolen en de molen eindigt als graanmolen. Deze laatste bestemming had volgens Slijkhuis alles te maken met opnieuw grote veranderingen in de landbouw. “De veehouderij op de Noordoost Veluwe had eeuwenlang vooral in dienst gestaan van de akkerbouw. Eind negentiende eeuw komt de akkerbouw juist in dienst te staan van de veehouderij. De rogge die wordt verbouwd en van oudsher door verkoop een belangrijke inkomstenbron is, wordt dan steeds vaker als krachtvoer aan de veestapel gevoerd, maar moet daarvoor wel eerst gemalen worden. Dit is het laatste wat de molenstenen in de Kopermolen gemalen hebben,” betoogt Slijkhuis.

 

In 1957 stopt de laatste molenaar Aart Johan Heering met malen. Sinds midden jaren zeventig zijn er geen bedrijfsactiviteiten meer op de Kopermolen. Janna Rodijk-Heering woont nog steeds bij de molen met haar man Jan. Ze proberen de molen voor verval te behoeden. Of er in de nabije toekomst een nieuwe functie wordt gevonden, zal de tijd moeten leren. De molen is alleen tijdens excursies van de Bekenstichting en Hagendoorns Plaatse te bezoeken. Overigens is de Kopermolen in Zuuk de laatste watermolen van het Klaarbeekstelsel in Epe die nog in tact is. “Als cultuurhistorisch monument is het van bijzonder grote waarde. De Bekenstichting maakt zich al een aantal jaren sterk om het gebouw te restaureren. Het zou mooi zijn als we daar een bijdrage aan kunnen leveren”, meent Slijkhuis.

Het boek De Kopermolen in Zuuk is voor 12,50 euro te koop bij de Bruna’s in Heerde, Epe en Vaassen, bij boekhandel Bosch in Epe en bij museum Hagedoorns Plaatse aan de Ledderweg in Epe. Het kan ook besteld worden bij de Bekenstichting  tel. 0578 631459 of info@sprengenbeken.nl